Software moet zo vaak mogelijk gereleased worden, waarbij bij voorkeur bijna alle stappen van builds, testen en deployment automatisch gaan.

Als het geautomatiseerd wordt is het controleerbaar, herhaalbaar, sneller, niet gevoelig voor menselijke fouten. Dat is wat Humble en Farley toelichten in hun bijbel voor het moderne softwareontwikkelingsproces: Continuous Delivery. Vervolgens lichten ze in zo’n 450 pagina’s toe hoe dat in zijn werk gaat. Ondanks de taaie stof en soms technische insteek een pageturner..

Het boek start heel sterk met “antipatterns”; een beschrijving van patronen waaraan je kunt herkennen dat het niet goed gaat met het ontwikkelproces en de deployment van je software. Pijnlijk herkenbaar in sommige gevallen: na maanden van ontwikkeling wordt iets voor het eerst in een “productie-achtige” omgeving gezet, waar totaal verschillende versies van operating systems, databases, patch levels en dergelijke worden gebruikt, waarna je een hysterische uitwisseling krijgt tussen ontwikkel en beheerteams, want “morgen moet het live”. Iedere keer weer heb je slapeloze nachten bij een nieuwe release, en als er een fout ontdekt wordt in je software kost het dagen voor je ontdekt hebt waar het zit. Dat kan ook anders..

Wat als je bijna iedere functionaliteit die je bouwt meteen afrondt en in productie kan nemen? Dat je zelfs meerdere malen per dag een deployment kan doen in enkele seconden of minuten, dat je vrijwel zeker bent dat het goed gaat en als er toch iets mis is, dat je dat ook in enkele seconden of minuten weer terug kan draaien? Dan heb je je continuous delivery op orde..

Principes van software delivery
- create a repeatable, reliable process for releasing software: zorg dat je je hele proces van ontwikkelomgeving, testomgeving, regressie-omgeving, integratie-omgeving, performancetestomgeving, securitytestomgeving, gebruikerstestomgeving, acceptatie-omgeving, productie-omgeving en wat je nog meer nodig hebt uitgewerkt hebt en op dezelfde manier behandeld
- automate almost everything: zorg dat je zoveel mogelijk automatiseert: van je unittesten, interfacetesten, je builds, je deployment, alles; er is bijna geen reden meer te verzinnen om iets niet te automatiseren.
- keep everything in version control: zorg dat je alles zodanig in versiecontrole hebt, dat je moeiteloos een complete build kan reproduceren of terug kan gaan naar een probleemloze situatie als er iets mis is.
- if it hurts, do it more frequently, and bring the pain forward: de dingen die pijn doen in een ontwikkelproces: een build maken, deployment near andere omgevingen, integratietesten, most je zo vaak mogelijk doen en zo vroeg mogelijk in het proces, zodat het herhaalbaar, controleerbaar en uiteindelijk pijnloos wordt.
- build quality in: meet vanaf het begin voortdurend je kwaliteit en geef kwaliteitsproblemen absolute voorrang in je proces
- done means released: jets is pas af als het in een productie-omgeving staat. Maak je user stories zo klein mogelijk en maak ze meteen helemaal af, zodat ze zo snel mogelijk voor de gebruiker iets opleveren.
- everybody is responsible for the delivery process: iedereen is verantwoordelijk voor het proces om iets in productie te krijgen, dus niet alleen je beheerteam, niet alleen je testers, maar iedereen; best opgelost door multidisciplinaire teams in te richten
- continuous improvement: verbeter continu je proces.

Veel zaken in het boek worden voor mij iets te specialistisch: versie controle, branching en meeging, maar in grote lijnen is het goed te volgen en sluiten alle details aan bij de filosofie van de auteurs. En die filosofie is echt om te smullen, niet alleen voor de techneuten maar ook voor iedereen die geïnteresseerd is in de kracht van teamwerk en de mechanismen die daarin voorkomen.

Een absolute must als je iets met software ontwikkeling of beheer doet. Bij het Landelijk Register Kinderopvang passen we deze werkwijze bijna in zijn geheel toe; dus kom gerust eens langs als je het in de praktijk wil zien!

Jez Humble’s blog over Continuous Delivery: http://continuousdelivery.com/
David Farley’s blog: http://www.davefarley.net/
Boek op Amazon: http://www.amazon.com/Continuous-Delivery-Deployment-Automation-Addison-Wesley/dp/0321601912

Dat is de titel van een razend interessant boekje dat de afgelopen maanden tot stand kwam door een “zwerm” van ambtenaren, adviseurs en goeroe’s rond de onderwerpen Social Media, Open Data, Cloud Computing en Mobiele Technologie. Ik mocht er aan meewerken vanuit de redactiecommissie en kon als zodanig van dichtbij meemaken hoe het proces van totstandkoming een prachtig voorbeeld is van de mogelijkheden die in het boekje worden genoemd.

Gisteren werd het gepresenteerd op het congres Klantgerichte Overheid in Rotterdam.

Ik vind het erg fraai geworden om twee redenen: het is voor het eerst dat ik genoemde vier onderwerpen in één publicatie zie samengebracht èn er staan zoveel voorbeelden in dat je echt niet meer kan ontkennen dat het een beweging is waardoor de interactie tussen overheid en stakeholders echt anders gaan werken.

Hulde aan de mensen van How About You en M&I Partners die het initiatief hebben genomen! Ik hoop dat het boekje heel wat stof zal doen opwaaien.

http://www.kinggemeenten.nl/king-kwaliteitsinstituut-nederlandse-gemeenten/met-antwoord-in-dialoog

Op één van de parallelsessies presenteert Martin Flier, directeur Kinderopvang van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid de business case achter het Landelijk Register Kinderopvang, het project waarvoor ik binnen ICTU verantwoordelijk ben.

Ter ere van het tien jarig bestaan van ICTU mocht ik ook nog een gastblog schrijven:
http://www.ictu.nl/index.php?id=416

De mensen van Taalkliniek hebben al een aardig filmpje met Frank Luntz gevonden. Luntz is Amerika’s taaltovenaar en beschrijft in zijn boek ongeveer “welke woorden je wel en niet moet gebruiken”. En waarom was dat ook al weer relevant en belangrijk? Daar komtie: omdat verkiezingen gewonnen of verloren worden op het gebruik van de juiste woorden. Omdat stakingen doorgaan of afgewend worden op het gebruik van de juiste woorden. Omdat producten een groot succes worden of falen op het gebruik van de juiste woorden.

“Yes we can”. “I have a dream”. “I’m going to make him an offer he can’t refuse”. “I’m lovin’ it”. “Show me the money!”

Luntz gaat zo’n 6 uur in op allerlei voorbeelden waarbij de invloed van woordkeuze duidelijk wordt. Van “criminaliteitsbestrijding” naar “publieke veiligheid”. Van “olie boren” naar “energiewinning voor Amerikaanse burgers”. Van “illegalen uitzetten” naar “de veiligheid van onze grenzen bewaken”. Luntz doet ook daadwerkelijk onderzoek in opdracht van politieke partijen en bedrijven naar welke woorden “het beste vallen”.

Erg interessant en best bruikbaar als je je stuurgroep iets duidelijk probeert te maken. Maar… is het ook niet een beetje eng om te bedenken dat de leiders van jouw land over ieder woord wat ze zeggen nagedacht hebben en dat wij daar blijkbaar vatbaar voor zijn ook…? En andersom: if you can’t beat them, join them..

http://www.luntzglobal.com/wordsthatwork.php
http://www.amazon.com/Words-That-Work-What-People/dp/1401302599

Atie’s eerste boek houdt een beetje het midden tussen een naslagwerk en een hartstochtelijk pleidooi voor het belang van content in organisaties. In een kleine 170 pagina’s neemt ze de lezer mee in de wonderlijke wereld van content en hoe je content inzet en beheert in organisaties.

Het interessante aan het boek vind ik de verbinding tussen het inrichten van contentbeheer, contentstrategie en de doelstellingen van de (dienstverlening van de) organisatie. De modellen die worden gepresenteerd zijn goed bruikbaar om aan opdrachtgevers en management uit te leggen met welk perspectief ze naar vraagstukken rondom content moeten kijken. En die vraagstukken zijn er: vrijwel iedere grotere organisatie worstelt met de vraag hoe ze content kan beheren en bruikbaar maken voor verschillende kanalen, hoe ze proces- en administratieve content kan verbinden met bijvoorbeeld commerciële content, hoe ze wijzigingen in beleid of uitvoering consistent kan doorvoeren over meerdere kanalen, media en systemen en voor verschillende doelgroepen.

Niet onbelangrijk is de voortreffelijke casebeschrijving over de Antwoord© Contentcollectie als best practice hoe je over individuele overheidsorganisaties heen aan een geïntegreerde contentstrategie werkt, met bijbehorende redactieformules, contentmodellen en gezamenlijke uitwisselafspraken!

Tenslotte wordt Atie/Data Direction’s eigen model, het Content Organizing Model, toegelicht. Naar mijn mening komt het te weinig tot zijn recht. Juist met de praktische tools, die je vanuit dit model kan inzetten, kun je zicht krijgen op de kwaliteit van je eigen contentorganisatie, kun je je ambitieniveau bepalen en kun je concrete verbeterstappen definiëren.

Ik vind het boek soms wat onbeholpen geschreven. Er staan rijpe en groene voorbeelden door elkaar, alhoewel de structuur van het boek helder is gaat het lezen soms van de hak op de tak en regelmatig tref ik cirkelredeneringen of overmatige herhalingen: “Zonder content geen klanten, geen medewerkers én zelfs geen bestaan. Immers zonder contacten met klanten, en medewerkers die niet weten hoe ze de klantcontacten moeten afhandelen heeft de organisatie geen bestaansrecht. Content is dus van levensbelang voor elke organisatie, van welke omvang, aard en soort dan ook.” Wat ik aan de praktische kant mis is een trefwoordenlijst en literatuurlijst.

Maar: uit alles blijkt Atie’s liefde voor het vak. Sterker nog, ze mààkt van content een vak. Dat maakt het een memorabel boek. Atie de Heer is een pionier in het professionaliseren van contentorganisaties, die door haar vakkennis, ervaring en niet in de laatste plaats door haar charme menig organisatie verder kan helpen.

http://www.datadirection.nl/blog/2010/11/30/publicatie/

Are you indispensable?

Martin Kloos en Marketingfacts schreven al prima recensies, dus dat wou ik niet nog eens overdoen. Ik ben wel onder de indruk van de oproep van het boek: “stop met gewoon doen wat de baas zegt en word een artiest die uniek werk levert en daardoor onmisbaar is”.  Het boek is meer een pamflet dan een roadmap, maar de boodschap wordt zo vaak herhaald dat je er echt niet meer omheen kan.

www.sethgodin.com

“Why We Justify Foolish Beliefs, Bad Decisions, and Hurtful Acts”

Watergate, het onterecht veroordelen van zogenaamde criminelen en fouten in medische behandelingen. Niet zelden gestart vanuit goede bedoelingen, zelden gestart vanuit slechte bedoelingen. Maar het gaat toch mis. Erger: als er iets fout gaat, dan geven we het niet toe, we praten voor onszelf recht wat krom is en we gaan het op een gegeven moment nog zelf geloven ook.

Hoe komt dat toch? Mistakes were made (but not by me) geeft een adembenemend inzicht in de menselijke psyche met al haar overlevingsmechanismen en tekortkomingen. Met talloze voorbeelden, variërend van hoe huwelijken uit de hand lopen en welke beelden er dan ontstaan bij beide partners, hoe we meestal niet vanuit het niets grof de fout in gaan maar dat heel langzaam opbouwen met kleine stapjes tot hoe onze vooroordelen ons griezelig sterk kunnen beïnvloeden. Huiverend las ik het, bij ieder voorbeeld met de gedachte dat ik zelf misschien ook wel schuldig was aan dezelfde gedachten en acties. Het goede nieuws: als je op de hoogte bent van je eigen vooroordelen dan kun je nog een poging doen om het te neutraliseren.

Als je alvast één les wil meenemen uit het boek: in de realiteit komt “geloven is zien” vaker voor dan “zien is geloven”.

http://www.amazon.com/Mistakes-Were-Made-But-Not/dp/0151010986

http://www.mistakesweremadebutnotbyme.com/

Ik mocht meedenken over een boekje van Nederland Open in Verbinding over het beheren en ontwikkelen van open standaarden.

Standaarden beheren en (door-)ontwikkelen is vaak net even anders dan of heeft tenminste andere nuances dan beheren en ontwikkelen van applicaties. Waarom ook alweer? Een standaard is pas een standaard als hij gebruikt wordt, gebruik is vaak vrijwillig dus daar moet je iets voor doen. Bij het ontwikkelen van een standaard zijn vaak partijen betrokken die formeel niets met elkaar hoeven, dus dat levert zo zijn eigen besluitvormingsdynamiek op. Financiering is dan meteen een “uitdaging”. De ene partij wil harder dan de andere etcetera etcetera. Meer dan genoeg materiaal om eens verder over na te denken.

Het boekje van NOiV zet deze vraagstukken goed uiteen. Het boekje stipt de aspecten aan waar je rekening moet houden, zoals: Rechtenbeleid, Wijzigingsprocessen, ondersteuning van gebruikers en communicatie, het opzetten van een governancestructuur, regelen van financiering, strategieën voor adoptie en erkenning van standaarden. Het model is erg bruikbaar al was het maar als checklist. Het is ook niet zozeer bedoeld als blauwdruk, omdat je bij verschillende standaarden verschillende nuances en processen kunt inrichten. Voor de standaarden waar ik aan werk hebben we voor grotere wijzigingstrajecten een tamelijk gedetailleerd draaiboek uitgewerkt, waar zo goed als alle genoemde aspecten in terugkomen. Als je zo’n proces een paar keer hebt meegemaakt worden de afhankelijkheden (pijnlijk) duidelijk en daarmee de noodzaak om heel goed naar de details te kijken.

En buiten dat alles is het ook nog eens fraai vormgegeven. En: mijn naam staat er in. Lezen dus!

Een vervolg zou kunnen zijn om concrete voorbeelden op te nemen van hoe het beheer van bepaalde standaarden is belegd. Met het verder uitwerken van het model zou daar moeiteloos een boek mee gevuld kunnen worden..

http://www.noiv.nl/files/bomos.pdf

Weick onderzocht “High Reliability Organizations” en kwam er achter dat deze allen vergelijkbare competenties en werkwijzen bezitten. High Reliability Organizations zijn bijvoorbeeld kerncentrales, vliegdekschepen, onderhandelteams bij gijzelingen, de brandweer; ze hebben grof gezegd gemeen dat er heel veel mis kan gaan en dat ?ɬ†ls er iets misgaat een bruine substantie een ronddraaiend stuk metaal raakt (in andere woorden: shit hits the fan). High Reliability Organizations hebben net als gewone bedrijven mensen in dienst die fouten kunnen maken en er gebeuren dingen die men niet had verwacht. Maar: ze hebben zodanig processen ingericht en mensen opgeleid dat het toch verrassend vaak goed gaat. Dat noemt Weick “mindfulness”. Volgens Weick hebben deze organisaties vijf kenmerken:

- preoccupation with failure: ze denken continu na over wat er fout kan gaan (in plaats van hun successen te vieren). Echt goede organisaties rapporteren alles wat (bijna) misging, belonen dat gedrag, evalueren alles wat dreigde mis te gaan etc.
- reluctance to simplify interpretations: ze weigeren teveel te simplificeren en zijn continu op zoek naar signalen die nieuwe interpretaties vragen (in plaats van alles in bestaande hokjes te plaatsen). HRO’s beschouwen ieder afwijkend signaal als een mogelijk gevaar voor de hele operatie (en bekijken het dus holistisch).
- sensitivity to operations: ze houden zich bovenmatig bezig met de bestaande operatie en hoe dat loopt (in plaats van lange termijn planning en strategie). Ook de top bemoeit zich met wat er op de werkvloer gebeurt en luister daar goed naar.
- commitment to resilience: ze zijn continu op zoek naar manieren om beter te anticiperen ?ɬ®n met onverwachte gebeurtenissen om te gaan (in plaats van processen vast te leggen en alleen daarmee te werken). HRO’s zijn continu aan het opletten of er iets geks gebeurt en de mensen zijn getraind om flexibel en snel in te spelen op onverwachte dingen, en:
- deference te expertise: ze leggen autoriteit in de organisatie bij waar de kennis zit, en dat kan per gebeurtenis verschillen (in plaats van een strakke hi?ɬ´rarchische lijn vast te houden). Experts worden gekoesterd, besluiten mogen in crisissituaties op de werkvloer genomen worden, ook als deze niet stroken met “offici?ɬ´le” processen.

Daardoor zijn ze beter in het anticiperen op en bewust worden van het “onverwachte” en onverwachte gebeurtenissen in bedwang houden. Weick doet in het hele boek erg zijn best om ons te vertellen dat mindfulness ook buiten high reliability organizations van groot belang is en dat we allemaal veel kunnen leren van deze organisaties. Hij heeft mij overtuigd.

Weick: http://www.bus.umich.edu/FacultyBios/FacultyBio.asp?id=000119782

http://www.amazon.com/Managing-Unexpected-Assuring-Performance-Complexity/dp/0787956279

“Een dynamische kijk op privacy”

Zenc onderzocht voor het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de ontwikkelingen op het gebied van privacy, vanuit de gedachte dat een veranderende wereld veranderende eisen aan privacy stelt. Dat resulteerde in een leuke verkenning van enerzijds de theorie van privacy en de ontwikkelingen?Ǭ† om ons heen en anderzijds een aantal praktijkcases die laten zien met welke dilemma’s en problemen je te maken krijgt. Voor mij een goede inleiding.

Zenc begint met het behandelen van verschillende vormen van privacy:
- ruimtelijke privacy: het recht op een eigen fysieke ruimte
- lichamelijke privacy: het recht op integriteit van lichaam en geest
- relationele privacy: het recht om te communiceren met personen van je eigen keuze en het recht op geheimhouding van die communicatie
- informationele privacy: het recht van individuen, groepen of instituties om voor zichzelf te bepalen welke informatie over hetn hoe, wanneer en in welke mate wordt gecommuniceerd.

Het rapport gaat met name in op informationele privacy, waarbij de stelling is dat dit een ruimer begrip is dan dataprotectie (plat gezegd het zorgen dat gegevens over jou niet zomaar overal terecht mogen komen). Dataprotectie is daarbij vooral een afweerrecht (u mag niet aan mijn gegevens komen) terwijl informationele privacy ook een actierecht omvat (ik bepaal zelf wie welke gegevens van mij mag zien). De implementatie van privacy is op dit moment vooral gebaseerd op dataprotectie en de vraag is of dit niet een wat smalle invulling is.

De relevantie en de impact van privacy kunnen verschillen per sector. Vanuit het oogpunt van veiligheid worden andere afwegingen gemaakt dan vanuit het oogpunt van zorg, vanuit het oogpunt van fraudebestrijding worden weer andere afwegingen gemaakt dan vanuit administratie lastenverlichting.

Verschillende ontwikkelingen in onze omgeving zorgen ervoor dat we zelf anders omgaan met informatie, dat er nieuwe mogelijkheden zijn voor informatieverspreiding.

De cases die behandeld worden maken de noodzaak van een transparante afweging duidelijk. Er wordt ingegaan op privacy bij vrouwen in een blijf van mijn lijf huis, privacy bij toezicht vanuit de AIVD en privacy bij dienstverlenings en handhavingsprocessen in de sociale zekerheid. Elk van deze cases werpt een ander licht op toegang tot informatie, informatiebeveiliging en de behoefte aan informatie om een proces te kunnen uitvoeren.

Tenslotte wordt een aantal scenario’s geschetst vanuit twee assen: de mate van regulering door de overheid en de waardering van privacy door de maatschappij. Ik vind zelf de scenario’s niet helemaal uit de verf komen omdat ik heel erg door moet lezen om de verschillen tussen de scenario’s echt te snappen.

Het onderzoek dient (neem ik aan) als input voor beleidsvorming over privacy, een interessante taak in een dynamische omgeving. Zenc geeft daarbij nog enkele prioriteiten aan en instrumenten om privacy vorm te geven in een veranderende omgeving. Alhoewel ik de aanbevolen beleidsprioriteiten en instrumenten nogal algemeen van aard vind vallen de prioriteiten ?¢‚Ǩ?ìnetwerkgericht werken?¢‚Ǩ¬ùen ?¢‚Ǩ?ìprivacy als actierecht vormgeven?¢‚Ǩ¬ù specifiek op. Uit de cases blijkt dat organisaties vaak individuele implementaties hebben van privacy. Zo kan binnen de GBA aangemerkt worden of gegevens van een persoon geheim zijn. Maar vervolgens hebben medewerkers wel direct toegang tot deze gegevens en worden ze ook overgenomen in systemen van andere partijen waarbij die geheimhouding niet is geborgd. Dat is op zijn zachtst gezegd een kwalijke zaak.

Privacy als actierecht vormgeven is een richting die mogelijk gemaakt wordt door huidige (technologische) ontwikkelingen. De kunst is om dit op een logische manier te implementeren, maar juist met de komst van basisregistraties en andere infrastructuurvoorzieningen, zou het best mogelijk kunnen zijn voor burgers om zelf te bepalen wie wat met hun informatie mag doen, bijvoorbeeld via MijnOverheid.nl.

Ik ben benieuwd of en hoe we deze onderzoeksresultaten in een aangepast beleid terug gaan vinden.